جاندار دریایی کوچکی موسوم به Rhabdopleura – جانور آبزی از کلاس پَرآبششیان - که مقیم کف اقیانوس است، خانه‌هایی از کلاژن روی صدف حلزون‌های مرده بنا می‌کند. این جانداران به‌هیچ روی موجودات غالبِ اکوسیستم خود نبوده‌اند. اما آن‌ها به‌همین شکل برای بیش از 500 میلیون سال به بقای خود ادامه داده‌اند. در واقع، آن‌ها از گونه‌های پیچیده‌تری که با هم نیای مشترکی داشتند، بیشتر زنده مانده‌اند. اگر چه، سن Rhabdopleura و وجود امروزی‌شان کاملاً مستند است، اما در این مطالعه با تشخیص آن‌ها به‌عنوان اجداد جانوران باستانی شناوری موسوم به گراپتولیت‌ها دریچه‌های جدیدی رو به پژوهشگران گشوده شده است؛ چرا که موضوع جالب این است که گراپتولیت‌ها حدود 350 میلیون سال پیش منقرض شده‌اند!

تصویر، کلونی یک Rhabdopleura متراکم است. این جانداران، که برای حدود 500 میلیون سال در قعر اقیانوس زندگی کرده‌‌اند، چنین کلونی‌هایی می‌سازند. 

چارلز میچل استاد زمین‌شناسی دانشگاه بوفالو بیان داشت: «جدیدترها همیشه بهتر نیستند! تصور ما بر این است که تغییر، همیشه ما را به سطح بهتری می‌رساند، همان‌طور که تکامل همواره به سمت تطابق بهتر در حرکت است. اما همه‌ی این فرایندها در مورد گراپتولیت‌های دریایی، موجب غلبه‌ی آن‌ها بر دنیای اطراف‌شان نشد. گراپتولیت‌ها زنده نماندند، اما این جانوران ساکن کف اقیانوس تا به امروز جان سالم به ‌در برده است!»

میچل و گروه تحقیقاتی او، در این مطالعه از ساختار و ریخت Rhabdopleurid برای تعیین این‌که آن‌ها برخی از ابتدایی‌ترین گراپتولیت‌های زنده‌مانده هستند، استفاده کردند.

در حالی‌که زئوپلانکتون‌های خویشاوند آن‌ها، به‌سرعت تکامل یافتند و به‌بسیاری از گونه‌های جدیدِ همراه با ویژگی‌های تازه اشتقاق یافتند، Rhabdopleurid در کل تاریخچه‌ی حیات، تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده‌اند. زئوپلانکتون‌ها در جستجوی دنیاهای ناشناخته، راه‌هایی برای زندگی در نزدیکی سطح اقیانوس پیدا کردند، اما Rhabdopleuridها به اقامت در کف اقیانوس بسنده کردند. به این ترتیب، زئوپلانکتون‌ها نقش‌آفرینان مهمی در اکوسیستم‌شان شدند در حالی که نقش Rhabdopleuridها به‌همان میزان کم‌رنگ باقی ماند.

 

سرانجام، رویکرد محافظه‌کارانه پیروز شد: Rhabdopleuridها به بقای خود حتی تا به امروز از برمودا تا دریای برینگ در شمال اقیانوس آرام ادامه داده‌اند؛ در حالی که گراپتولیت‌های زئوپلانکتون منقرض شدند!

میچل در ادامه گفت: «به‌طور کلی طبیعتاً نرخ بالای گونه‌زایی با نرخ بالای انقراض هم همراه است و از طرفی نرخ پایین آن، انقراض کمتر را به‌همراه خواهد داشت. از ابتدای حیات همه‌ی جانداران با طوفان‌های اقلیمی و دیگر تغییرات شدید آب و هوایی رودررو بوده‌اند اما اجداد محافظه‌کار ما، بقا را به تسخیر بخش بزرگ اکوسیستم ترجیح دادند؛ در حالی‌که، نقش‌آفرینان اصلی که اثرگذار هم بودند دچار انقراض بزرگ و دیگر بلایای طبیعی شدند؛ به قول شکسپیر «رویدادهای ناخوش‌آیند برایتان اتفاق می‌افتند بدون آن‌که یارای مقابله با آن‌ها را داشته باشید».

این عقیده که رویکرد محافظه‌کارانه پاداش استقامت خود را در طول زمان دریافت می‌کند نه‌تنها در زیست‌شناسی، بلکه در هر زمینه‌ی دیگری حتی بازارهای مالی هم نمود دارد. می‌توان در اقتصاد با رفتار محافظه‌کارانه‌تر در معرض حداقل ریسک‌ها قرار گرفت، البته سرمایه‌ها هم رشد اندکی خواهند داشت؛ از طرف دیگر قدم‌های بلند، طالب ریسک‌پذیری بالا، به‌خصوص در شرایط اقتصادی بد هستند.

Rhabdopleuridها و کلونی‌هایی که می‌سازند در زیر میکروسکوپ زیبا هستند. این موجودات میلیمتری Y-شکل یک جفت بازوی حساس دارند که از بدن باریک‌شان برای فیلتر کردن مواد غذایی از آب، امتداد یافته است. کلونی‌هایی که آن‌ها شکل می‌دهند شامل ساختارهای عجیبی با شبکه‌ای از لوله‌های مسی‌رنگ است که به تنه‌ی ریز یک فیل می‌ماند و هر یک تعدادی شیار دارد.

علم به‌ این‌که Rhabdopleuridها همان گراپتولیت‌های باستانی هستند به پژوهشگران بینشی در مورد جنبه‌های اندک درک‌شده‌ی حیات گراپتولیت‌ها می‌دهند؛ در واقع، مطالعه‌ی Rhabdopleuridها سرنخ‌های تازه‌ای در مورد ویژگی‌های ظاهری، نحوه‌ی تکثیر و حتی خوراک گراپتولیت‌ها اولیه به‌دست می‌دهد.

 

مجله دانشمند/ شماره 589

مترجم: نیلوفر فشنگ ساز